Marjinal maliyet ile ortalama maliyet hangi soruları yanıtlar?

Bir üretim grubunun toplam maliyetini ürün sayısına bölmekle bir ürün daha üretmenin maliyetini hesaplamak aynı işlem değildir. Ortalama maliyet, gerçekleşen toplamın birim başına karşılığını verir. Marjinal maliyet ise üretim miktarı değiştiğinde toplam maliyetin ne kadar değiştiğine bakar. Bu iki sayı farklı sorulara cevap verdiği için aynı anda farklı değerler alabilir.

Temsili görsel: Maliyet ve bütçe hesaplarının anlatımına eşlik eden temsili hesap makinesi görseli. Kaynak: Pocket calculator.jpg; üretici: Dimljacic; lisans: CC BY-SA 4.0.

Ortalama maliyetin paydası toplam çıktıdır

Basit bir hesapta ortalama toplam maliyet, toplam maliyetin üretim miktarına bölünmesiyle bulunur. Ancak hangi maliyetlerin toplama girdiği açık olmalıdır. Bir hesap yalnızca malzemeyi, başka bir hesap bütün üretim kalemlerini sayıyorsa sonuçlar aynı kapsamda değildir. Ortak adlandırma ortak yöntem garantisi vermez.

Ürünlerin de karşılaştırılabilir olması gerekir. Farklı boyut, kalite veya işlem gerektiren çıktıları yalnızca adet sayısıyla toplamak bazı amaçlar için yanıltıcı olabilir. Birim maliyetin hangi ürün grubuna ve hangi döneme ait olduğu belirtilmelidir. Hesap, görünürde basit bir bölme işlemi olsa da pay ve payda tanımı önemlidir.

Ek üretimin maliyetini izlemek

Marjinal maliyet, üretimdeki değişime karşı toplam maliyetteki değişimi değerlendirir. Bir birimlik artış söz konusuysa o ek birimin getirdiği değişim görülebilir. Daha büyük aralıklar karşılaştırıldığında ise maliyet farkı çıktı farkına bölünür. Bu aralık sonucu, her tek ürünün ayrıntılı maliyetinin aynı olduğunu kanıtlamaz.

OpenStax’ın kısa dönem maliyet açıklaması, toplam, ortalama ve marjinal maliyetleri ayrı tanımlar. Toplam maliyet para tutarı, ortalama ve marjinal maliyet ise çıktı birimi başına tutar olarak değerlendirilir. Bu nedenle farklı birimlerle yazılan rakamları aynı büyüklükmüş gibi karşılaştırmak doğru değildir. Önce neyin ölçüldüğü belirlenir.

Varsayımsal bir üretim tablosu

Bir atölyenin 100 eş değer ürün için toplam 12.000 maliyet birimi kullandığını düşünelim. Ortalama maliyet 120 birimdir. Üretim 110 ürüne çıktığında toplam maliyet 12.800 olsun. Bu aralıktaki 800 birimlik fark, 10 ek ürüne karşılık gelir; ek üretimin birim başına maliyet değişimi 80 olur.

Yeni toplamın 110 ürüne bölünmesiyle ortalama maliyet yaklaşık 116,36 bulunur. Böylece ek üretim maliyeti önceki ortalamanın altında kaldığında ortalamanın düşebildiği görülür. Rakamlar gerçek bir işletme veya para birimi için fiyat önerisi değildir; iki hesabın neden aynı sonucu vermediğini gösteren varsayımsal verilerdir.

Bir ortalama sonraki adımı otomatik açıklamaz

İlk 100 ürünün ortalamasını bilmek, 101’inci ürünün kesin maliyetini söylemez. Ek üretimde kullanılan girdi ve çalışma koşulları değişebilir. Aynı şekilde son aralıktaki marjinal değer de daha büyük üretim artışlarına kontrolsüz biçimde taşınamaz. Kapasite veya süreç koşulları değiştiğinde yeni hesap gerekir.

Bu nedenle ortalama maliyeti bütün gelecekteki ürünlerin değişmez etiketi saymak doğru olmaz. Belirli bir üretim düzeyindeki özet, başka düzeyin aynı koşullarda gerçekleşeceği varsayımı değildir. Karşılaştırmada kullanılan miktar aralığı ve maliyet kapsamı açık tutulduğunda değişimin nereden geldiği daha anlaşılır olur.

Marjinal hesapta kullanılan aralık da raporlanmalıdır. On ürünlük farktan bulunan değer, bu grubun her bir ürününün ayrı ayrı aynı maliyete sahip olduğunu göstermez. Daha ayrıntılı kayıt varsa grup içindeki değişim ayrıca incelenebilir.

Fiyatlandırma ile maliyet göstergesini ayırmak

Bir maliyet hesabı tek başına satış fiyatını belirlemez. Talep, ürün özellikleri ve işletmenin başka koşulları da değerlendirmeye girer. Ortalama veya marjinal maliyetin birini seçmek, bütün ticari kararların otomatik çözümü değildir. Bu göstergeler karar için farklı bilgiler sağlar; her biri kendi sorusuna cevap verir.

“Üretimin tamamı birim başına neye mal oldu?” sorusu ortalamayı, “bir sonraki miktar artışı maliyeti nasıl değiştirdi?” sorusu marjinali öne çıkarır. İki soruyu ayrı yazmak, aynı tabloda bulunan farklı sayıların neden çelişmediğini görmeyi sağlar.